Dünyanın Şaşırtan Başkentleri: En Büyük Şehir Her Zaman Başkent Değildir
Avustralya’nın başkenti Sidney değil, Kanada’nınki Toronto değil. Bilgi yarışmalarında en çok yanlış bilinen başkentler ve neden o şehirlerin seçildiğinin hikâyesi.
Bilgi yarışmalarının en klasik tuzağı başkent sorularıdır. Çoğu insan bir ülkenin en büyük ve en tanınmış şehrinin başkent olduğunu varsayar. Oysa dünyada bunun tam tersi olan pek çok örnek var. Bu yazıda en sık karıştırılan başkentleri ve bu şehirlerin neden seçildiğini anlatıyoruz.
Türkiye: Ankara
Bizim için en tanıdık örnek. Türkiye'nin en kalabalık şehri İstanbul olsa da başkent 13 Ekim 1923'ten beri Ankara'dır. Kurtuluş Savaşı yıllarında Anadolu'nun ortasında, güvenli bir merkez olması ve yeni cumhuriyetin yeni bir başlangıcı simgelemesi bu kararda etkili oldu. Yabancı bilgi yarışmalarında "Türkiye'nin başkenti" sorusuna hâlâ sıkça İstanbul cevabı verilir.
Avustralya: Canberra
Avustralya'nın en büyük iki şehri Sidney ve Melbourne, 20. yüzyılın başında başkent olmak için yarıştı. Çözüm olarak iki şehrin arasında, sıfırdan planlanmış yeni bir şehir kuruldu: Canberra. Şehrin planı uluslararası bir yarışma sonucunda Amerikalı mimarlar Walter Burley Griffin ve Marion Mahony Griffin'e verildi.
Kanada: Ottawa
Kanada'nın en kalabalık şehri Toronto, en bilinen şehirlerinden biri de Montreal'dir. Ancak başkent Ottawa'dır. Kraliçe Victoria'nın 19. yüzyılda yaptığı seçimde, İngilizce ve Fransızca konuşan bölgeler arasındaki konum ve savunma açısından güvenli olması etkili olmuştur.
Brezilya: Brasília
Rio de Janeiro ve São Paulo'nun gölgesinde kalan Brasília, 1960'ta başkent oldu. Ülkenin iç bölgelerini kalkındırmak amacıyla neredeyse boş bir platoya inşa edildi. Yukarıdan bakıldığında bir uçağı ya da kuşu andıran planı ve Oscar Niemeyer'in modern binaları şehrin simgesidir.
Nijerya: Abuja
Nijerya'nın en büyük şehri Lagos'tur, ancak başkent 1991'de ülkenin daha merkezî bir konumunda planlanan Abuja'ya taşındı. Bu karar, ülkedeki farklı etnik ve dinî gruplar arasında daha tarafsız bir merkez yaratma amacı taşıyordu.
Kazakistan: Astana
Kazakistan'ın başkenti 1997'de Almatı'dan Astana'ya taşındı. Şehrin adı yıllar içinde birkaç kez değişti; 2019-2022 arasında Nur-Sultan olarak anıldıktan sonra yeniden Astana oldu. Bayterek Kulesi gibi fütüristik yapılarıyla tanınır.
Myanmar: Naypyidaw
Myanmar'ın başkenti 2005-2006 yıllarında Yangon'dan, ülkenin iç kesiminde yeni inşa edilen Naypyidaw'a taşındı. Şehir geniş yolları ve nüfusuna göre oldukça büyük alanıyla bilinir.
İki ya da üç başkentli ülkeler
Bazı ülkelerde başkent tek bir şehirle sınırlı değildir:
- Güney Afrika: yürütme Pretoria'da, yasama Cape Town'da, yargı ise Bloemfontein'da bulunur.
- Bolivya: anayasal başkent Sucre'dir, ancak hükümet ve meclis La Paz'dadır.
- Hollanda: anayasal başkent Amsterdam'dır, ancak hükümet, parlamento ve kraliyet sarayının önemli bir kısmı Lahey'dedir.
Diğer sık karıştırılanlar
- İsviçre: Zürih ya da Cenevre değil, federal şehir Bern.
- Fas: Kazablanka ya da Marakeş değil, Rabat.
- Vietnam: Ho Chi Minh Kenti değil, Hanoi.
- Pakistan: Karaçi değil, planlı bir şehir olan İslamabad.
- Yeni Zelanda: Auckland değil, Wellington.
Başkentleri hızlı öğrenmenin yolu
Başkentleri ezberlerken her birine bir neden bağla: "Canberra, Sidney ile Melbourne kavga etmesin diye." "Brasília, iç bölgeleri kalkındırmak için." Bu küçük hikâyeler, kuru bir listeye göre çok daha kalıcıdır. Fotoğraftan ülke bulmak için ise ülke fotoğrafı ipuçları yazımıza göz atabilirsin.